ایران خودرو برای ورود به بازار سوریه بیش از ۶۰ میلیون دلار سرمایه گذاری کرده است؛ سرمایه گذاری که به گفته عضو هیئت مدیره سیامکو قرار بود طی مدتی حدود ۵/۴ سال به این شرکت باز گردانده شود، اما با کاهش یک باره تعرفه واردات خودرو و قطعه در سوریه، بازگشت سرمایه ایران خودرو تا ۱۰سال آینده مشکل به نظر می رسد. تغییر ناگهانی قوانین و مقررات گمرکی طی ۴سال گذشته در سوریه، در حالی صورت گرفت که مسئولان سوری پیش از حضور خودروسازان ایرانی، وعده کاهش تعرفه را طی ۱۲سال آینده قرار داده بودند؛ وعده ای که تاکنون به فراموشی سپرده شده است.
تعرفه واردات خودرو در سوریه بر اساس حجم موتور از واردکنندگان اخذ می شود. این تعرفه به هنگام آغاز به کار ایران خودرو در این کشور، برای خودروهای مجهز به موتور ۱۶۰۰ سی سی ۱۴۰درصد و برای خودروهای ۱۸۰۰سی سی نیز ۲۵۰درصد بود، اما ناگهان همه چیز تغییر کرد و یک سال پس از حضور دو شرکت ایرانی در این کشور، تعرفه واردات خودروهای ۱۶۰۰سی سی به ۳۰درصد و تعرفه واردات خودروهای ۱۸۰۰ سی سی به بالا نیز به ۴۰درصد رسید. در کنار کاهش یک باره تعرفه واردات خودرو، تعرفه قطعات ckd نیز در سوریه به یکباره کاهش یافت به طوری که تعرفه ۴۷درصدی قطعات در زمانی کوتاه بر اساس نوع قطعه به ۵ تا ۱۰درصد رسید. تغییر ناگهانی مقررات گمرکی در سوریه موجب شد تا سود خودروسازان ایرانی از بازار سوریه بسیار کمتر از سود مدنظر آنان در بدو ورودشان باشد به طوری که ایران خودرو به منظور جلوگیری از ضرر و زیان، در پی تصمیمات جدی برای خروج از بحران بود.
اصرار به حضور ایران خودرو در سوریه درحالی است که یکی از اعضای سفارت ایران در سوریه در جمع خبرنگاران اعزامی به این کشور اظهار داشت که ایران خودروهایی با تغییر ضوابط گمرکی تمایل چندانی به ادامه حضور در این کشور نداشتند، اما ما از آنها خواستیم به حضور در بازار سوریه حتی با حاشیه سود پایین، ادامه دهند. این در حالی است که به گفته حسین مقیص عضو هیئت مدیره ایران خودرو در سوریه، برای تولید سمند در این کشور در ابتدای امر ظرفیتی در حدود ۱۰هزار دستگاه در سال در نظر گرفته شد، اما از اسفندماه ۸۵ تاکنون ۱۱هزار دستگاه انواع سمند در این کشور تولید شده است. همچنین، در ۷ماه ابتدای سال جاری، در مجموع ۲۵۰۰ دستگاه انواع سمند در شرکت سیامکو (ایران خودرو سوریه) تولید شده است.
ظاهرا علاوه بر مشکل افزایش تعرفه واردات خودرو اخذ عوارض رفاهیه (عوارض جانبی) از خودروسازان ایرانی نیز موجب شده تا خودروسازان ایرانی نتوانند روزهای خوبی را در بازار سوریه داشته باشند. بر اساس ضوابط و قوانین گمرکی در سوریه علاوه بر تعرفه مصوب، واردکنندگان و تولید کنندگان خارجی ملزم به پرداخت ۳۰ درصد مالیات تحت عنوان مالیات رفاهیه هستند. مشکلات به وجود آمده در خصوص اخذ عوارض رفاهیه موجب شد تا شرکت های ایرانی درخواست حذف عوارض رفاهیه از خودروهایی که در این کشور تولید می شوند را مطرح کنند. طرحی که به گفته مقیص با پذیرش آن از سوی مسئولان سوری، ضرر و زیان خودروسازان ایرانی تا حدودی جبران خواهد شد.
از سوی دیگر خوروی پراید در بازار سوریه توانسته با توجه به قیمت مناسب و مصرف سوخت پایین جای مناسبی برای خودرو در بازار این کشور به دست آورد به طوری که هم اکنون بخش اعظمی از تاکسیرانی این کشور در اختیار پراید قرار دارد. علاوه بر تاکسیرانی، این خودرو توانسته در میان خانواده های سوری نیز برای خود جایگاهی پیدا کند. هرچند که قیمت مناسب پراید، دلیل موفقیت این خودرو در بازار سوریه اعلام شده است، اما با پرس و جو از مالکان این خودرو قیمت های متفاوتی از پراید در بازار سوریه به دست می آید.
این امر در حالی است که به گفته مسئولان ایرانی حاضر در سوریه پراید هم قیمت با ایران در بازار این کشور عرضه می شود. به گفته یکی از رانندگان تاکسی، خودرو پراید از طریق خطوط تاکسیرانی و با سوبسید در اختیار رانندگان قرار می گیرد. علاوه بر پراید که قیمت مناسب آن پای این خودرو را به بازار سوریه باز کرد؛ سمند دیگر خودروی ایرانی در حال تردد در سوریه نیز در مقایسه با ایران از قیمت مناسب تری برخوردار است. به طوری که متقاضیان این خودرو برای خرید یک خودروی سمند باید ۴۰۰۰ دلار پیش پرداخت کنند و ماهی حدود ۱۹۰ دلار نیز به بانک های سوری بابت وام قسط پرداخت کنند.
با این شرایط باید گفت سمند ۱۶۰۰ سی سی در سوریه ۱۳هزار دلار، سمند ۱۸۰۰ نیز ۱۳هزار و ۴۰۰دلار در بازار عرضه می شود علاوه بر دو مدل یاد شده سمند LX نیز در بازار ۱۴هزار و ۵۰۰ دلار معامله می شود. از سوی دیگر گرچه مسئولان ایران خودرو برای تولید سمند در این کشور برنامه ریزی کرده اند، اما نکته جالب توجه تردد برخی محصولات پژو تولیدی در ایران است، به طوری که می توان گفت تردد این مدل از محصولات ایران خودرو که به صورت وارداتی در سوریه عرضه می شوند، بسیار بیشتر از سمند است. در حال حاضر علاوه بر انواع سمند، خودروهای ۴۰۵، پارس، ۲۰۶ هاچ بک و صندوق دار نیز در خیابان های سوریه تردد می کنند.
● حضور پررنگ کیا در سوریه
اما اینکه چرا خودروسازان ایرانی نتوانستند در بازار سوریه حضور پررنگ تری نسبت به دیگر خودروسازان داشته باشند، سوالی است که عضو هیئت مدیره ایران خودرو در سوریه، حضور پررنگ کره و بازار آزاد این کشور را دلیل این امر دانسته و در این خصوص می گوید: خودروسازان کره ای توانسته اند با ایجاد تنوع در محصولات خود بازار سوریه را به خود اختصاص دهند. به گفته مقیص، بازار آزاد سوریه موجب شده تا تمایل برای خودروهای اتومات افزایش یابد که این امر موجب شده تا تولید سمند اتومات نیز در دستور کار این شرکت در سوریه قرار گیرد. با نگاهی به بازار سوریه، براحتی می توان فهمید که کره ای ها بسادگی توانسته اند در بازار این کشور رخنه کنند به طور ی که بخش اعظمی از خودروهای در حال تردد در خیابان های سوریه، به محصولات کره ای (کیا و هیوندایی) اختصاص دارد.
پس از کره، تویوتا در بازار این کشور حضور پررنگی دارند، اما بازار خودروی این کشور به محصولات آسیایی محدود نمی شود بلکه اروپایی ها و امریکایی ها نیز توانسته اند سهم خوبی از بازار سوریه به خود اخصاص دهند. افزایش تردد خودروهای لوکس در بازار سوریه در حالی است که تا پیش از آغاز دوره حکومت بشار اسد رئیس جمهور فعلی، ورود خودرو به سوریه ممنوع بود، اما پس از ریاست جمهوری وی درهای بسته این کشور به روی خودروهای لوکس باز شد، به طوری که هم اکنون براحتی می توان خودروهای به روز دنیا را در خیابان های این کشور مشاهده کرد.
علاوه بر محصولات یاد شده، چینی ها نیز در بازار سوریه حضور پررنگی دارند به طوری که می توان گفت خودروهای کوچک و کم مصرف چینی، تا حدودی توانسته اند بازاری خوب برای خود پیدا کنند. همچنین بخش اعظمی از بازار وانت های این کشور نیز در اختیار وانت های کوچک چینی ها قرار دارد. از سوی دیگر تردد خودروهای فرسوده در کنار خودروهای به روز، نشان دهنده آن است که مسئولان سوری بزودی ناچار به اجرای طرح خروج خودروهای فرسوده در این کشور خواهند شد؛ طرحی که نیازمند خودروهایی با قیمت مناسب و کم مصرف است. به همین دلیل خودروسازان داخلی برای جذب بازار سوریه باید به فکر ایجاد تنوع در محصولات خود در بازار سوریه باشند هرچند به گفته مقیص برای حضور پررنگ تر در بازار این کشور تولید رانا نیز در دستور کار این شرکت قرار دارد.
● نکات استراتژیک
قیمت مناسب، کیفیت، بروز بودن محصول، مصرف پایین سوخت، ارائه مدل های جدید و تنوع محصولات از عوامل رقابت در بخش صادرات است.
از روش نفوذ شرکت های کره ای و چینی (تنوع محصول) در بازار هدف الگوبرداری شود.
شناخت بازار هدف و پیشرو برای نفوذ در بازار نسبت به رقبا
لزوم توجه و مطالعه وضعیت سیاسی، اقتصادی، قوانین و مقررات دولتی و... کنونی و آتی کشور هدف
منبع
دنیای اقتصاد، مورخ ۱۶/۸/۱۳۸۹
مسعود عضدی
